Вплив децентралізації та війни на рослинний покрив у Житомирській області України
Анотація
Це дослідження мало на меті вивчити трансформації ґрунтового покриву в Житомирській області України у відповідь на децентралізацію та війну. Основна увага приділялася оцінці того, як зміни в місцевому управлінні та повномасштабне вторгнення вплинули на динаміку землекористування, зокрема, на зміни в сільськогосподарській експансії, скорочення природних типів земного покриву та коливання лісових масивів і водних об'єктів. У дослідженні проаналізовано моделі землекористування з 2016 по 2023 рік з використанням даних Dynamic World V1 сервісу Google Earth Engine, поєднуючи геопросторові дані з якісними напівструктурованими інтерв'ю. Результати показали, що процес децентралізації, розпочатий у 2014 році, зміцнив місцеве самоврядування та розширив можливості громад в управлінні земельними ресурсами. Цей період характеризувався розширенням площ сільськогосподарських угідь і скороченням природних типів земельного покриву, таких як луки та чагарники. Натомість повномасштабне вторгнення, яке розпочалося у 2022 році, призвело до зміни пріоритетів у землекористуванні через дефіцит робочої сили, зростання вартості ресурсів та обмежений доступ до ринків, що спричинило скорочення сільськогосподарських угідь та часткове відновлення природних екосистем. Особливо значні коливання спостерігаються щодо лісових масивів та водних об'єктів, що пов'язано з енергетичними потребами та обмеженнями на діяльність у зонах конфлікту. Отримані результати підкреслюють необхідність адаптивного управління земельними ресурсами в умовах соціально-економічних та політичних викликів, а також важливість моніторингу рослинного покриву для регіонального планування та сталого використання природних ресурсів. Аналізуючи геопросторові дані з Google Earth Engine's Dynamic World V1 та якісні напівструктуровані інтерв'ю, дослідження виявило ключові тенденції з 2016 по 2023 рік, оцінило соціально-економічні та політичні чинники, що стоять за цими змінами, а також висвітлило виклики адаптивного управління земельними ресурсами в умовах нестабільності. Отримані результати сприяють кращому розумінню наслідків змін земного покриву для регіонального планування та стратегій сталого землекористування
Ключові слова
зміни у землекористуванні; ГІС-моніторинг земель; соціально-економічний вплив; територіальна реформа; наслідки війни
[1] Allan, A., Soltani, A., Abdi, M.N., & Zarei, M. (2022). Driving forces behind land use and land cover change: A systematic and bibliometric review. Land, 11(8), article number 1222. doi: 10.3390/land11081222.
[2] ASA’s Committee on Professional Ethics (COPE). (1997). Retrieved from https://www.asanet.org/about/ethics/.
[3] Bekere, J., Senbeta, F., & Gelaw, A. (2023). Socioeconomic drivers of land use and land cover change in Western Ethiopia. International Journal of Forestry Research, 2023, article number 831715. doi: 10.1155/2023/8831715.
[4] Brown, C.F., et al. (2022). Dynamic world, near real-time global 10 m land use land cover mapping. Scientific Data, 9, article number 251. doi: 10.1038/s41597-022-01307-4.
[5] Bulygin, S., Vitvitskyy S.V., & Chayka, M. (2021). Improvement of biological productivity of saline and erosion-prone lands of Donetsk oblast by meadowing. Plant and Soil Science, 12(1), 59-67. doi: 10.31548/ agr2021.01.0059.
[6] Cegielska, K., Różycka-Czas, R., Gorzelany, J., & Olczak, B. (2025). Land use and land cover conflict risk assessment model: Social and spatial impact of suburbanisation. Landscape and Urban Planning, 257, article number 105302. doi: 10.1016/j.landurbplan.2025.105302.
[7] Di Marzio, P., Martino, P., Mastronardi, L., Fortini, P., Giancola, C., & Viscosi, V. (2009). Socio-economic and land cover changes analysis in a landscape with agricultural matrix. Italian Journal of Agronomy, 4(3s), article number 47. doi: 10.4081/ija.2009.s3.47.
[8] Forleo, M.B., Giaccio, V., Giannelli, A., Mastronardi, L., & Palmieri, N. (2017). Socio-economic drivers, land cover changes and the dynamics of rural settlements: Mt. Matese area (Italy). European Countryside, 9(3), 435-457. doi: 10.1515/euco-2017-0026.
[9] Harus, A., & Nivyevskyi, O. (2024). In unity there is strength: The effect of the decentralization reform on local budgets in Ukraine. Retrieved from https://voxukraine.org/en/in-unity-there-is-strength-the-effect-of-thedecentralization-reform-on-local-budgets-in-ukraine.
[10] Krausmann, F., Haberl, H., Schulz, N.B., Erb, K.-H., Darge, E., & Gaube, V. (2003). Land-use change and socioeconomic metabolism in Austria – part I: Driving forces of land-use change: 1950-1995. Land Use Policy, 20(1), 1-20. doi: 10.1016/s0264-8377(02)00048-0.
[11] Kutia, M., Li, L., Sarkissian, A., & Pagella, T. (2023). Land cover classification and urbanization monitoring using Landsat data: A case study in Changsha city, Hunan province, China. Ukrainian Journal of Forest and Wood Science, 14(1), 72-91. doi: 10.31548/forest/1.2023.72.
[12] Li, X., Wang, Y., Li, J., & Lei, B. (2016). Physical and socioeconomic driving forces of land-use and land-cover changes: A case study of Wuhan City, China. Discrete Dynamics in Nature and Society, 2016, article number 061069. doi: 10.1155/2016/8061069.
[13] OCHA. (2024). Retrieved from https://response.reliefweb.int/.
[14] OECD. (2018). Maintaining the momentum of decentralisation in Ukraine. Paris: OECD Publishing. doi: 10.1787/9789264301436-en.
[15] Order of the Cabinet of Ministers of Ukraine No. 333-r “On Approval of the Concept of Reforming Local SelfGovernment and Territorial Organisation of Power in Ukraine”. (2014, April). Retrieved from https://zakon.rada. gov.ua/laws/show/333-2014-%D1%80#Text.
[16] Prospects of return to economic use of the land fund of Ukraine: Policy Brief. (2024). Retrieved from https:// kse.ua/wp-content/uploads/2024/06/Perspektivi-povernennya-u-gospodarske-vikoristannya-zemelnogofondu-Ukrai--ni-Policy-brief-2.pdf.
[17] Pyvovar, P., Dema, D., Topolnytskyi, P., Nykolyuk, O., & Pyvovar, A. (2023). Assessment of the impact of the land cover structure on tax revenues of local budgets of territorial communities based on GIS technologies. Agricultural and Resource Economics: International Scientific E-Journal, 9(2), 34-62. doi: 10.51599/are.2023.09.02.02.
[18] Romanova, V., & Umland, A. (2021). The decentralisation reform in Ukraine: First accomplishments and future challenges. Political Studies, 1, 41-51. doi: 10.53317/2786-4774-2021-1-3.
[19] Skydan, O.V., Fedoniuk, T.P., Pyvovar, P.V., Dankevych, V.Ye., & Dankevych, Ye.M. (2021). Landscape fire safety management: the experience of Ukraine and the EU. Series of Geology and Technical Sciences, 6(450), 125-132. doi: 10.32014/2021.2518-170x.128.
[20] SSSU. (2023). Capital investments by type of economic activity (2010-2022). Retrieved from https://www.zt.ukrstat. gov.ua/StatInfo/kapinvest/investr.htm.
[21] SSSU. (2024). Distribution of the available population by type of area. Retrieved from http://db.ukrcensus.gov.ua/ MULT/Dialog/statfile_c.asp.
[22] UNHCR. (2024). Ukraine situation. Global Focus. Retrieved from https://reporting.unhcr.org/operational/ situations/ukraine-situation.
[23] Wang, J., Wang, Sh., & Zhou, Ch. (2021). Quantifying embodied cultivated land-use change and its socioeconomic driving forces in China. Applied Geography, 137, article number 102601. doi: 10.1016/j.apgeog.2021.102601.
[24] Xie, Q., Han, Y., Zhang, L., & Han, Zh. (2023). Dynamic evolution of land use/land cover and its socioeconomic driving forces in Wuhan, China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 20(4), article number 3316. doi: 10.3390/ijerph20043316.
[25] Yang, Zh., Li, X., & Liu, Y. (2020). Land use change and driving factors in rural China during the period 19952015. Land Use Policy, 99, article number 105048. doi: 10.1016/j.landusepol.2020.105048.
[26] ZHOVA. (2023). Retrieved from https://eprdep.zht.gov.ua/Ekopasport%202023.pdf.