Сортові особливості елементів технології вирощування сої при зрошенні
Анотація
Важливою перевагою сої (Glycine max (L.) Merr.) над іншими культурами є високий вміст білка та збалансованість амінокислотного складу, у зв’язку з чим актуальності набуває створення широкого набору сортів, вирощування яких змогло б забезпечити потреби переробних виробництв, а також розробка оптимальних сортових технологій вирощування, що дозволяють розкрити генотиповий потенціал продуктивності. Метою дослідження було обґрунтування особливостей формування продуктивності сучасних сортів сої залежно від елементів технології вирощування в умовах зрошення. Методи дослідження: польові, морфометричні, лабораторні, статистичні (кореляційно-регресійний аналіз). Польові дослідження проведено протягом 2019- 2021 рр. в агроекологічній зоні Південного Степу в межах дії Каховської зрошувальної системи. Встановлено особливості росту і розвитку сортів сої різних груп стиглості: скоростиглих – Монарх, Арніка, ранньостиглих – Писанка, Софія, середньоранніх – Святогор, Еврідіка. Урожайність сортів сої змінювалася залежно від строків сівби, густоти рослин та сортових особливостей. Максимальна продуктивність рослин скоростиглих сортів Арніка та Монарх на рівні 2,81-3,39 т/га сформувалась за строку сівби 01 травня й оптимальної щільності посіву 700 тис. рослин/га. В ранньостиглій групі сорти Софія і Писанка максимальну урожайність 3,17-3,22 т/га показали за строку сівби 01 травня та густоти рослин 700 тис. рослин/га. Максимальну урожайність 3,76- 4,28 т/га сорти середньоранньої групи Святогор, Еврідіка дали за сівби 01 травня та густоти 500 тис. рослин/га. Для отримання максимального врожаю зерна сої в умовах зрошення для кожної групи стиглості сортів існує оптимальний строк сівби й оптимальна щільність ценозу: скоростиглі сорти максимальну урожайність показали за строку сівби 01 травня та густоти 700 тис. рослин/га, ранньостиглі та середньоранні сорти – за сівби 01 травня та густоти рослин 500 тис. рослин/га. Результати дослідження можуть бути використані у виробничих умовах для коригування елементів агротехніки насінництва сої й отримання високих врожаїв з високим рівнем рентабельності
Ключові слова
строк сівби; густота рослин; урожайність; маса сухої речовини; маса 1000 насінин
[1] Ahmed, S., Raza, M.A., Zhou, T., Hussain, S., Khalid, M.H.B., Feng, L., Wasaya, A., Iqbal, N., Ahmed, A., Liu, W., & Yang, W. (2018). Responses of soybean dry matter production, phosphorus accumulation, and seed yield to sowing time under relay intercropping with maize. Agronomy, 8(12), article number 282. doi: 10.3390/ agronomy8120282.
[2] Batashova, M., Tyshchenko, V., Dubenets, M., & Shapochka, O. (2020). Application of selection indices in the winter wheat breeding program. Factors in Experimental Evolution of Organisms, 27, 35-40. doi: 10.7124/FEEO. v27.1299.
[3] Bizari, E.H., Val, B.H.P., Pereira, E.D.M., Di Mauro, A.O., & Unêda-Trevisoli, S.H. (2017). Selection indices for agronomic traits in segregating populations of soybean. Revista Ciência Agronômica, 48(1), 110-117. doi: 10.5935/1806-6690.20170012.
[4] Carciochi, W.D., Schwalbert, R., Andrade, F.H., Corassa, G.M., Carter, P., Gaspar, A.P., Schmidt, J., & Ciampitti, I.A. (2019). Soybean seed yield response to plant density by yield environment in North America. Agronomy Journal, 111(4), 1923-1932. doi: 10.2134/agronj2018.10.0635.
[5] Céron-Rojas, J.J., & Crossa, J. (2018). Linear selection indices in modern plant breeding. Cham: Springer. doi: 10.1007/978-3-319-91223-3.
[6] Didora, V., Romantschuk, L., Kliuchevych, M., Vyshnivskyi, P., & Matviichuk, N., (2022). Varietal features of elements of organic soybean cultivation technology. Scientific Horizons, 25(12), 60-68. doi: 10.48077/ scihor.25(12).2022.60-68.
[7] Fellahi, Z.E.A., Hannachi, A., & Bouzerrour, H. (2020). Expected genetic gains from mono trait and index- based selection in advanced bread wheat (Triticum aestivum L.) populations. Revista Facultad Nacional de Agronomía Medellín, 73(2), 9131-9141. doi: 10.15446/rfnam.v73n2.77806.
[8] Furman, V.A., Furman, О.V., & Svystunova, I.V. (2022). Dynamics of standing density and survival of soybean plants, depending on mineral fertilisation and inoculation in the conditions of the Right-Bank ForestSteppe. Scientific reports of NUBiP of Ukraine, 5(99). doi: 10.31548/dopovidi2022.05.004.
[9] Grabovskyi, M., Mostypan, O., Fedoruk, Y., Kozak, L., & Ostrenko, M. (2023). Formation of grain yield and quality indicators of soybeans under the influence of fungicidal protection. Scientific Horizons, 26(2), 66-76. doi: 10.48077/scihor.26(2).2023.66-76.
[10] Hlupak, Z.І. (2020). Optimization of standing density of soy plants depending on the sort’s maturity group of the variety for the conditions of the north-eastern part of the forest Steppe of Ukraine. Bulletin of the Uman National University of Horticulture, 2, 23-25. doi: 10.31395/2310-0478-2020-2-23-25.
[11] Ivaniv, M.O., & Hanzha, V.V. (2021). The influence of technology elements on the productivity of soybean varieties under drip irrigation. Taurian Scientific Bulletin, 118, 83-93. doi: 10.32851/2226-0099.2021.118.10.
[12] Jańczak-Pieniążek, M., Buczek, J., Bobrecka-Jamro, D., Szpunar-Krok, E., Tobiasz-Salach, R., & Jarecki, W. (2021). Morphophysiology, productivity and quality of soybean (Glycine max (L.) Merr.) cv. Merlin in response to row spacing and seeding systems. Agronomy, 11(2), article number 403. doi: 10.3390/agronomy11020403.
[13] Lamichhane, J.R., Constantin, J., Schoving, C., Maury, P., Debaeke, P., Aubertot, J.N., & Dürr, C. (2020). Analysis of soybean germination, emergence, and prediction of a possible northward establishment of the crop under climate change. European Journal of Agronomy, 113, article number 125972. doi: 10.1016/j.eja.2019.125972.
[14] Lee, J.E., Jung, G.H., Kim, S.K., Kim, M.T., Shin, S.H., & Jeon, W.T. (2019). Effects of growth period and cumulative temperature on flowering, ripening and yield of soybean by sowing times. The Korean Journal of Crop Science, 64(4), 406-413. doi: 10.7740/KJCS.2019.64.4.406.
[15] Markovska, O.Ye., Dudchenko, V.V., & Stetsenko, I.I. (2023). Influence of harmful microbiota on sow quality soybean seeds and productivity. Taurian Scientific Bulletin, 129, 95-102. doi: 10.32851/2226-0099.2023.129.13.
[16] Mazur, O.V. (2019). Assessment of soybean cultivars based on a complex of valuable economic traits. Agriculture and Forestry, 12, 98-115.
[17] Milenko, O., Shevnikov, M., Solomon, Yu., Rybalchenko, A., & Shokalo, N. (2022). Influence of foliar top-dressing on the yield of soybean varieties. Scientific Horizons, 25(4), 61-66. doi: 10.48077/scihor.25(4).2022.61-66.
[18] Morgun, V.V., Priadkina, G.A., Stasik, O.O., & Zborіvskaіa, O.V. (2019). Biomass as a factor contributing to winter wheat yield increase. Factors in Experimental Evolution of Organisms, 24, 265-269. doi: 10.7124/FEEO.v24.1113.
[19] Naydenova, G., & Georgieva, N. (2019). Study on seed yield components depending on the duration of vegetation period in soybean. Bulgarian Journal of Agricultural Science, 25(1), 49-54.
[20] Rybalchenko, A.M. (2018). Manifestation of the “weight of 1000 seeds” trait in soybean genotypes under the conditions of the left-bank forest-steppe of Ukraine. Taurian Scientific Bulletin, 103, 112-117.
[21] Ushkarenko, V.O., Nikishenko, V.L., Holoborodko, S.P., & Kokovikhin S.V. (2008). Dispersion and correlation analysis in agriculture and crop production. Kherson: Ailant.
[22] Vozhehova, R.A., Borovіk, В.О., Маrchenko, T.Y., & Rubtsov, D.K. (2020). The effect of plant density and fertilizer doses on photosynthetic activity and yield of medium-ripening soybean variety Svyatohor under irrigation conditions. Visnik of Agrarian Science, 20(4), 62-68. doi: 10.31073/agrovisnyk202004-09.
[23] Vozhehova, R.A., Lavrynenko, Yu.O., & Malyarchuk, M.P. (2014). Methodology of field and laboratory research on irrigated lands. Kherson: Gryn D.S.