Урожайність товарного насіння конопель технічних залежно від впливу норм висіву та сорту
Анотація
На сучасному етапі забезпечення розвитку технології вирощування ненаркотичних конопель постійне завдання полягає у необхідності дослідження реакції нових сортів на умови формування агрофітоценозу за різних параметрів густоти рослин на одиниці площі посіву. Потенціал однодомних ненаркотичних сортів коноплі, виведених в Інституті луб’яних культур Національної академії аграрних наук, у технології вирощування на насіння в умовах західних зон землеробства України недостатньо досліджено. Мета досліджень полягає у встановленні залежності урожайності товарного насіння посівів конопель технічних від технологічного фактора А, а саме норм висіву на основі їхньої диференціації, а також біологічного фактора В, тобто сорту однодомних конопель при організації агрофітоценозу за широкорядного способу сівби в умовах західного Лісостепу України. Дані щодо вивчення однодомних ненаркотичних конопель сучасних сортів отримані на підставі організованого польового досліду в межах експериментальних одиниць за умови різних норм висіву насіння. Застосовані методи для узагальнення результатів досліджень: загальнонаукові, в основі яких є об’єктивність, доказовість, відтворення та математично-статистичний – для обробки експериментальних даних. Встановлено залежність урожайності насіння коноплі від сорту, де різниця даних становить у середньому по досліду до 25 %. Доведено, що норми висіву насіння за широкорядного способу сівби є результативним фактором у забезпеченні реалізації продуктивності сортів коноплі в посівах. Отримані результати дають підстави стверджувати, що диференціація фактора норми висіву насіння за кроком експерименту 0,3 млн шт./га забезпечує результативний розподіл отриманих даних на окремі статичні групи. Це дає можливість виділити кращі варіанти норм висіву насіння з метою рекомендації виробництву. Перспективи подальшого дослідження полягають у розширеному вивченні вирощування сорту Глесія коноплі технічної одночасно на урожайність товарного насіння та волокнистої продукції, тобто на двобічне використання безпосередньо в умовах західного Лісостепу України
Ключові слова
ширина міжрядь, продуктивність посівів, фактори, однодомні сорти конопель, ненаркотичні коноплі, закономірність впливу, ефективність
[1] Adesina, I., Bhowmik, A., Sharma, H., & Shahbazi, A. (2020). A review on the current state of knowledge of growing conditions, agronomic soil health practices and utilities of hemp in the United States. Agriculture, 10(4), article number 129. doi: 10.3390/agriculture10040129.
[2] Adesina, I., Bhowmik, A., Sharma, H., & Shahbazi, A. (2020). A review on the current state of knowledge of growing conditions, agronomic soil health practices and utilities of hemp in the United States. Agriculture, 10, article number 129. doi: 10.3390/agriculture1004012937.
[3] Baldini, M., Ferfuia, C., Zuliani, F., & Danuso, F. (2020). Suitability assessment of different hemp (Cannabis sativa L.) varieties to the cultivation environment. Industrial Crops and Products, 143, article number 111860. doi: 10.1016/j.indcrop.2019.111860.
[4] Baraniecki, P., Latterini, F., Stefanoni, W., Frankowski, J., Wielgusz, K., & Pari, L. (2022). Assessment of the working performance of an innovative prototype to harvest hemp seed in two different conditions of terrain slope. Agronomy, 12(1), article number 185. doi: 10.3390/agronomy12010185.
[5] Bazyl, S.M. (2019). Scientific achievements of All-Union Research Institute of Bast Cultures (AURIBC) employees in the field of hemp (1944-1991). Bast and Sndustrial Crops, 7(12), 103-116.
[6] Boyko, G., Tikhosova, G., & Kutasov, A. (2018). Technical hemp: Prospects for market development in Ukraine. Goods and Markets, 1, 110-120.
[7] Deng, G., Du, G., Yang, Y., Bao, Y., & Liu, F. (2019). Planting density and fertilization evidently influence the fiber yield of hemp (Cannabis sativa L.). Agronomy, 9, article number 368. doi: 10.3390/agronomy9070368.
[8] Dmitriev, V.L., Stepanov, G.S., & Kuznetsov, A.I. (2001). The role of seeding rates in crop formation and quality of elite seeds. Proceedings of the Chuvash State Agricultural Academy (ChSAA), 15, 4-7.
[9] Ermantraut, E.R., Prysyazhnyuk, O.I., & Shevchenko, I.L. (2007). Statistical analysis of agronomic research data in the Statistica 6.0 package. Kyiv: Ukrainian Academy of Agrarian Sciences.
[10] Ferfuia, C., Zuliani, F., Danuso, F., Piani, B., Cattivello, C., Dorigo, G., & Baldini, M. (2021). Performance and stability of different monoecious hemp Cultivars in a multi-environments trial in North-Eastern Italy. Agronomy, 11(7), article number 1424. doi: 10.3390/agronomy11071424.
[11] Holoborodko, P.A., & Dyshleva, G.V. (1985). Seeding rates and hemp productivity. Biological Features of Cultivation Technology and Primary Processing of Bast Crops, 31-35.
[12] Hruzinska, I., Smahina, A., Perepelytsia, O., Herasymenko, N., & Popsui, A. (2020). Green Book. Technical hemp market. Kyiv: BRDO Office for Effective Regulation.
[13] Kabanets, V.M. (2017). Influence of light conditions on quality of hemp fiber. Bulletin of Agricultural Science, 4, 23-27.
[14] Kabanets, V.M., & Kabanets, V.V. (2016). Modern varieties of hemp for different uses. In “Honcharov readings”: Materials of the international scientific-practical conference dedicated to the 84th anniversary of the birth of Doctor of Agricultural Sciences, Professor Mykola Demyanovych Honcharov (pp. 42-43). Sumy.
[15] Kabanets, V.M., & Kabanets, V.V. (2018). Features of growing hemp for seeds. In “Honcharov readings”: Materials of the international. scientific-practical conference dedicated to the 89th anniversary of the birth of Doctor of Agricultural Sciences, Professor Mykola Demyanovych Honcharov (pp. 14-15). Sumy.
[16] Kabanets, V.M., & Kabanets, V.V. (2018). Peculiarities of growing hemp for sowing in the conditions of the NorthEastern Forest-Steppe of Ukraine: Methodical recommendations. Sumy: Garden IANE NAAS.
[17] Keller, A., Leupin, M., Mediavilla, V., & Wintermantel, E. (2001). Influence of the growth stage of industrial hemp on chemical and physical properties of the fibres. Industrial Crops and Products, 13(1), 35-48.
[18] Kraszkiewicz, A., Kachel, M., Parafiniuk, S., Zając, G., Niedziółka, I., & Sprawka, M. (2019). Assessment of the possibilityof using hemp biomass (Cannabis sativa L.) for energy purposes: A case study. Applied Sciences, 9(20), article number 4437. doi: 10.3390/app9204437.
[19] McPartland, J.M., Guy, G.W., & Hegman, W. (2018). Cannabis is indigenous to Europe and cultivation began during the Copper or Bronze age: A probabilistic synthesis of fossil pollen studies. Vegetation History and Archaeobotany, 27(32), 635-648. doi: 10.1007/s00334-018-0678-7.
[20] Mediavilla, V., Leupin, M., & Keller, A. (2001). Influence of the growth stage of industrial hemp on the yield formation in relation to certain fibre quality traits. Industrial Crops and Products, 13, 49-56. doi: 10.1016/S0926-6690(00)00052-2.
[21] Mygal, N.D. (2015). Biology of hemp seed productivity formation. Sumy: Hellada Publishing House.
[22] Mygal, N.D., Laiko, I.M., & Kmets, I.L. (2017). The role and importance of biological research of hemp for breeding and seed production. Bast and Industrial Crops, 5(10), 28-51.
[23] Papastylianou, P., Kakabouki, I., & Travlos, I. (2018). Effect of nitrogen fertilization on growth and yield of industrial hemp (Cannabis sativa L.). Notulae Botanicae Horti Agrobotanici Cluj-Napoca, 46(1), 197-201. doi: 10.15835/nbha46110862.
[24] Prade, T. (2011). Industrial hemp (Cannabis sativa L.) – a high-yielding energy crop. (Doctoral thesis, Swedish University of Agricultural Sciences, Alnarp, Sweden).
[25] Primakov, O.A., Marinchenko, I.O., & Goloviy, O.V. (2013). Technica lhemp in Ukraine – a look into the future. Modern Technology, 5, 36-40.
[26] Radishchuk, T.P. (2015). The impact of commodity market conditions on the innovative development of the enterprise. Agrosvit, 20, 98-104.
[27] Rahemi, A., Dhakal, R., Temu, V.W., Rutto, L., & Kering, M.K. (2021). Performance of different-use type industrial hemp cultivars under Mid-Atlantic region conditions. Agronomy, 11(11), article number 2321.
[28] Rehman, M., Fahad, S., Du, G., Cheng, X., Yang, Y., Tang, K., Liu, L., Liu, F.-H., & Deng, G. (2021). Evaluation of hemp (Cannabis sativa L.) as an industrial crop: A review. Environmental Science and Pollution Research, 28(38), 52832-52843. doi: 10.1007/s11356-021-16264-5.
[29] Resolution of the Cabinet of Ministers of Ukraine No. 770 “On Approval of the List of Narcotic Drugs, Psychotropic Substances and Precursors”. (2000, May). Retrieved from https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/770-2000-%D0%BF#Text.
[30] Schafer, T.A., & Honermeier, B. (2006). Effect of sowing date and plant density on the cell morphology of hemp (Cannabis sativa L.). Industrial Crops and Products, 23, 88-98. doi: 10.1016/j.indcrop.2005.04.003.
[31] Struik, P.C., Amaducci, S., Bullard, M.J., Stutterheim, N.C., Venturi, G., & Cromack, H.T.H. (2000). Agronomy of fibre hemp (Cannabis sativa L.) in Europe. Industrial Crops and Products, 11(2-3), 107-118.
[32] Tang, K., Struik, P.C., Yin, X., Calzolari, D., Musio, S., Thouminot, C., Bjelkova, M., Stramkale, V., Magagnini, G., & Amaducci, S. (2017). A comprehensive study of planting density and nitrogen fertilization effect on dual-purpose hemp (Cannabis sativa L.) cultivation. Industrial Crops and Products, 107, 427-438. doi: 10.1016/j.indcrop.2017.06.033.
[33] Tang, K., Struik, P.C., Yin, X., Thouminot, C., Bjelkova, M., Stramkale, V., & Amaducci, S. (2016). Comparing hemp (Cannabis sativa L.) cultivars for dual-purpose production under contrasting environments. Industrial Crops and Products, 87, 33-44. doi: 10.1016/j.indcrop.2016.04.026.
[34] Tsaliki, E., Kalivas, A., Jankauskiene, Z., Irakli, M., Cook, C., Grigoriadis, I., Panoras, I., Vasilakoglou, I., & Dhima, K. (2021). Fibre and seed productivity of industrial hemp (Cannabis sativa L.) varieties under Mediterranean conditions. Agronomy, 11(1), article number 171. doi: 10.3390/agronomy11010171.
[35] van Breemen, R.B., Muchiri, R.N., Bates, T.A., Weinstein, J.B., Leier, H.C., Farley, S., & Tafesse, F.G. (2022). Cannabinoids block cellular entry of SARS-CoV-2 and the emerging variants. Journal of Natural Products, 85(1), 176-184. doi: 10.1021/acs.jnatprod.1c00946.
[36] Vyrovets, V.G. (2015). Selection of non-narcotic sown hemp. Sumy: Hellada Publishing House, 332 p.
[37] Vyrovets, V.H., Barannyk, V.H., & Hiliazetdinov, R.N. (2011). Hemp. Sumy: Hellada Publishing House.
[38] Zhang, S., Soltis, D.E., & Yang, Y. (2011). Multi-gene analysis provides a wellsupported phylogeny of Rosales. Molecular Phylogenetics and Evolution, 60(1), 21-28. doi: 10.1016/j.ympev.2011.04.008.
[39] Żuk-Gołaszewska, K., & Gołaszewski, J. (2017). Cannabis sativa L. – cultivation and quality of raw material. Journal of Elementology, 23(3), 971-984. doi: 10.5601/jelem.2017.22.3.1500.