Особливості позакореневого підживлення пшениці дворучки
Анотація
Метою дослідження було оцінити вплив систем позакореневого підживлення та передпосівної обробки насіння на продуктивність і фізіолого-морфологічний розвиток пшениці дворучки сорту Зимоярка в умовах Полісся. Дослідження проводилося у 2025 році на дослідному полі Поліського національного університету за схемою чотирьох варіантів удобрення. Методологія включала передпосівну обробку насіння препаратом GROS Korenerist, позакореневе підживлення ECOLINE Phosphite (K), ECOLINE Boron (organic) та POLYACTIVE Boost, біометричні та фенологічні спостереження, лабораторне визначення якості зерна та статистичний аналіз із використанням дисперсійного (ANOVA) та кореляційного методів. Установлено, що поєднане застосування GROS Korenerist та ECOLINE Phosphite (K) забезпечило підвищення урожайності до 3,46 т/га (+40,6 % відносно контролю), збільшення глибини кореневої системи до 8,5 см і накопичення кореневої біомаси до 1,59 т/га. Позитивна кореляція (r = 0,83) між розвитком кореневої системи та врожайністю підтвердила ключову роль підземної біомаси у використанні елементів живлення. Обробка ECOLINE Boron (organic) покращувала налив зерна та натуру (780 г/л), а POLYACTIVE Boost сприяв активному вегетативному росту та фізіологічній стабільності рослин. Показники якості зерна перевищували контрольні значення: вміст білка становив 14,2 %, клейковини — 30,5 %, при зниженні ураження септоріозом, фузаріозом і іржею на 15-25 %. Узагальнено, що інтегроване застосування макро- та мікродобрив у фосфітній формі забезпечує підвищення урожайності, якості та адаптивності пшениці дворучки в умовах помірного гідротермічного стресу. Практична цінність дослідження полягає у розробленні адаптивних схем удобрення для господарств із низькою природною родючістю ґрунтів, що сприяє підвищенню продуктивності та стійкості зернових культур
Ключові слова
коренева біомаса; ефективність фосфору; адаптація до стресу; баланс живлення; оптимізація урожайності; фізіологічний розвиток
- Bargaz, A., Lyamlouli, K., Chtouki, M., Zeroual, Y., & Dhiba, D. (2018). Soil microbial resources for improving fertilizers efficiency in an integrated plant nutrient management system. Frontiers in Microbiology, 9, article number 1606. doi: 10.3389/fmicb.2018.01606.
- Beres, B.L., et al. (2020). Toward a better understanding of genotype × environment × management interactions. Frontiers in Plant Science, 11, article number 828. doi: 10.3389/fpls.2020.00828.
- Demydov, O., Kyrylenko, V., Blyzniuk, B., Volohdina, H., Humeniuk, O., Misiura, I., & Pravdziva, I. (2021). Ecological plasticity of new winter wheat varieties under environments of Ukrainian Forest-Steppe and Polissia. American Journal of Agriculture and Forestry, 9(2), 53-60. doi: 10.11648/j.ajaf.20210902.12.
- DSTU 3768:2019. (2019). Wheat. Specifications. Retrieved from https://surl.li/bvyfbr.
- DSTU ISO 21415-1:2009. (2011). Wheat and wheat flour. Gluten content. Part 1. Determination of crude gluten by manual method (ISO 21415-1:2006, IDT). Retrieved from https://online.budstandart.com/ua/catalog/doc-page.html?id_doc=84541.
- DSTU ISO 520:2015. (2016). Cereals and pulses. Determination of the mass of 1000 grains (ISO 520:2010, IDT). Retrieved from https://online.budstandart.com/ua/catalog/doc-page.html?id_doc=86231.
- Dutta, S., Singh, M., Begam, A., Bhattacharjee, S., Meena, B., & Kumar, S. (2023). Improvement of growth, yield and soil fertility in wheat through tillage and nutrient management practices. Journal of Soil Science and Plant Nutrition, 23, 5374-5388. doi: 10.1007/s42729-023-01408-y.
- Honchar, M. (2025). Effect of pre-sowing seed inoculation and foliar dressing on grain productivity and symbiotic activity of chickpea plants. Plant and Soil Science, 16(2), 58-68. doi: 10.31548/plant2.2025.58.
- Hudzovskyi, A., Demianenko, I., & Levtun, I. (2024). The impact of metal oxide-based nanofertilisers on the physicochemical properties of agricultural plants. Biological Systems: Theory and Innovation, 15(3), 28-40. doi: 10.31548/biologiya/3.2024.28.
- Imran. (2024). Integration of organic, inorganic and bio fertilizer, improve maize-wheat system productivity and soil nutrients. Journal of Plant Nutrition, 47(15), 2494-2510. doi: 10.1080/01904167.2024.2354190.
- Kalenska, S., Mazurenko, B., Novytska, N., & Melnychenko, V. (2025). Effects of seed treatment and foliar fertilisation by chelated fertilisers on the productivity of sugar beets (Beta vulgaris L.). Plant and Soil Science, 16(1), 23-36. doi: 10.31548/plant1.2025.23.
- Koppensteiner, L., Kaul, H., Piepho, H., Barta, N., Euteneuer, P., Bernas, J., Klimek-Kopyra, A., Gronauer, A., & Neugschwandtner, R. (2022). Yield and yield components of facultative wheat are affected by sowing time, nitrogen fertilization and environment. European Journal of Agronomy, 140, article number 126591. doi: 10.1016/j.eja.2022.126591.
- Kryvenko, A. (2018). Optimization of norms and terms for nutririon of winter wheat with nitrogen fertilizers in the Southern Steppe of Ukraine. Ukrainian Black Sea Region Agrarian Science, 22(4), 55-61. doi: 10.31521/2313092X/2018-4(100)-8.
- Meier, U. (2018). BBCH: Growth stages of mono- and dicotyledonous plants. Quedlinburg: Julius Kühn-Institut.
- Methodology for conducting expert assessments of cereal, grain and legume varieties for suitability for distribution in Ukraine. (2016). Retrieved from https://www.sops.gov.ua/uploads/page/5b7d6a4993544.pdf.
- Mullualem, D., Tsega, A., Mengie, T., Fentie, D., Kassa, Z., Fassil, A., Wondaferew, D., Gelaw, T., & Astatkie, T. (2024). Genotype-by-environment interaction and stability analysis of grain yield of bread wheat (Triticum aestivum L.) genotypes using AMMI and GGE biplot analyses. Heliyon, 10(12), article number e32918. doi: 10.1016/j. heliyon.2024.e32918.
- Panfilova, A., & Byelov, Ya. (2022). The influence of the stubble biodestroyer and the main tillage method on the nutrient regime of the soil. Ukrainian Black Sea Region Agrarian Science, 26(3), 47-54. doi: 10.56407/2313092X/2022-26(3)-4.
- Pantsyreva, H. (2020). The influence of technological methods of growing on grain productivity of leguminous crops in the conditions of the Right Bank Forest Steppe of Ukraine. Scientific Reports of the National University of Life and Environmental Sciences of Ukraine, 16(5). doi: 10.31548/dopovidi2020.05.003.
- Racz, I., Berindean, I., Kadar, R., Hiriṣcău, D., Varadi, A., Morar, D., & Andraș, B. (2024). The variability of quantitative traits parameters of facultative wheat affected by sowing time. Bulletin of University of Agricultural Sciences and Veterinary Medicine Cluj-Napoca. Agriculture, 81(2), 58-65. doi: 10.15835/buasvmcn-agr:2024.0001.
- Saeidnia, F., Taherian, M., & Nazeri, S. (2023). Graphical analysis of multi-environmental trials for wheat grain yield based on GGE-biplot analysis under diverse sowing dates. BMC Plant Biology, 23, article number 198. doi: 10.1186/s12870-023-04197-9.
- Wang, J., Yang, X., Huang, S., Wu, L., Cai, Z., & Xu, M. (2024). Long-term combined application of organic and inorganic fertilizers increases crop yield sustainability by improving soil fertility in maize-wheat cropping systems. Journal of Integrative Agriculture, 24(1), 290-305. doi: 10.1016/j.jia.2024.07.003.
- Yousefi, A., Koocheki, A., Mahallati, M., Khorramdel, S., Trenz, J., Kurdestani, A., Ludewig, U., & Maywald, N. (2025). Adapting wheat production to global warming in West Asia: Facultative wheat outperforms winter and spring wheat at conventional nitrogen levels. Food and Energy Security, 14(2), article number e70072. doi: 10.1002/ fes3.70072.
- Zeleke, K.T. (2020). Evaluating dry matter production and grain yield of dual-purpose winter wheat using field experiment and modelling. Agronomy, 10(3), article number 338. doi: 10.3390/agronomy10030338.