Роль політики та економічних рамкових умов у формуванні цифровізації в аграрному секторі України
Анотація
Метою дослідження було з’ясувати, як політичні та економічні рамкові умови вплинули на розвиток і ефективність цифрової трансформації аграрного сектору України в межах програми Ukraine Facility Plan 2024-2027. У роботі застосовано змішаний методологічний підхід, що поєднує політико-нормативний аналіз із структурованим опитуванням 127 сільськогосподарських виробників, представників органів місцевого самоврядування та експертних спільнот, проведеним у онлайн та офлайн форматах у період з травня по липень 2025 року. Кількісні методи дозволили виявити вимірювані тенденції у використанні цифрових інструментів, тоді як якісний контент-аналіз допоміг інтерпретувати інституційні та поведінкові чинники цифровізації. Було встановлено, що цифрова трансформація в аграрній сфері виступає системним механізмом підвищення прозорості, інвестиційної ефективності та інтеграції до європейського цифрового простору. Аналіз державних стратегій і програми Ukraine Facility Plan показав, що цифровізація інтегрована у шість ключових реформ: узгодження політики з ЄС, розвиток ринку землі, управління інвестиціями, модернізацію аграрного реєстру, вдосконалення зрошення та розмінування сільськогосподарських земель. Результати опитування засвідчили, що 37 % агровиробників уже використовують супутниковий або дроновий моніторинг, 23 % застосовують ГІСтехнології, 18 % – електронний документообіг, 14 % – цифрові платформи для адміністративних процедур, а 8 % ще не впроваджують цифрових інструментів. Рейтинг пріоритетності реформ виявив домінування євроінтеграції (середній ранг 2,0), розмінування (2,3) та реформи ринку землі (2,5). Інтеграція кількісних і якісних результатів підтвердила прямий взаємозв’язок між успіхом цифрових реформ і готовністю виробників до цифрових інновацій. Практична цінність дослідження полягає в можливості використання його результатів органами державної влади, галузевими асоціаціями та науковими установами для розроблення цільових стратегій розвитку цифрової інфраструктури, підвищення цифрової грамотності та прискорення сталого післявоєнного відновлення аграрного сектору України
Ключові слова
сила; цифрова готовність; аграрні реформи; електронне врядування; інноваційна політика; післявоєнне відновлення; євроінтеграція; сталий розвиток
- Abbate, S., Centobelli, P., & Cerchione, R. (2023). The digital and sustainable transition of the agri-food sector. Technological Forecasting and Social Change, 187, article number 122222. doi: 10.1016/j.techfore.2022.122222.
- American Sociological Association’s Code of Ethic. (1997). Retrieved from https://surl.li/inyfrm.
- Borodina, O. (2022). The agricultural system of Ukraine in the post-war period should become socially, environmentally, and economically sustainable: Civil society demand. Ukrainian Society, 4(83), 112-118.
- Câmpeanu, V. (2022). The effects of the war in Ukraine – the global food crisis becomes more real. Euroinfo, 6(1), 3-15.
- Celi, G., Guarascio, D., Reljic, J., Simonazzi, A., & Zezza, F. (2022). The asymmetric impact of war: Resilience, vulnerability and implications for EU policy. Intereconomics, 57, 141-147. doi: 10.1007/s10272-022-1049-2.
- Cherep, A., & Sarbey, L. (2023). Digitalisation as a tool for rebuilding the economy of Ukraine in the post-war period. Young Scientist, 12(124), 184-188. doi: 10.32839/2304-5809/2023-12-124-4.
- Devaux, A., Torero, M., Donovan, J., & Horton, D. (2018). Agricultural innovation and inclusive value-chain development: A review. Journal of Agribusiness in Developing and Emerging Economies, 8(1), 99-123. doi: 10.1108/ JADEE-06-2017-0065.
- Doukas, Y.E.L., Maravegias, N., & Chrysomallidis, C. (2022). Digitalization in the EU agricultural sector: Seeking a European policy response. In Food policy modelling: Responses to current issues (pp. 83-98). Cham: Springer. doi: 10.1007/978-3-031-08317-4_6.
- Farace, B., & Tarabella, A. (2024). Exploring the role of digitalization as a driver for the adoption of circular economy principles in agrifood SMEs – an interpretive case study. British Food Journal, 126(1), 409-427. doi: 10.1108/BFJ-12-2022-1103.
- Hurtovyi, Yu. (2025). State support for agriculture in the context of Ukraine’s economic security: Identification of key measures in the EU, Canada, the USA, and New Zealand’s conceptual models. Economic Sustainability and Business Practices, 2(2), 25-44. doi: 10.21272/esbp.2025.2-04.
- Kosmidailo, I., & Makoviichuk, O. (2025). Possibilities of Using digital platforms in agricultural management in Ukraine based on advanced foreign experience. Bulletin of the Academy of Labor, Social Relations and Tourism. Series: Economics, Psychology and Management, 3. doi: 10.54929/3041-2390-2025-03-01-03.
- KSE Agrocenter. (2022). War impacts on Ukrainian agriculture. Retrieved from https://kse.ua/war-impacts-onukrainian-agriculture/.
- Kyivstar Business Hub. (2022). Agribusiness during the war: Challenges and prospects. Retrieved from https:// hub.kyivstar.ua/articles/agrarnyj-biznes-pid-chas-vijny-trudnoshhi-ta-perspektyvy.
- Law of Ukraine No. 13202-1 “On Amendments to Certain Laws of Ukraine on the Organizational Foundations for Support in the Agricultural Sector”. (2025, May). Retrieved from https://ips.ligazakon.net/document/ ji12808a?an=2.
- Law of Ukraine No. 3980-IX “About the Information and Communication System ‘State Agrarian Register’”. (2024, September). Retrieved from https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/3980-20#Text.
- Mamonova, N. (2023). Food sovereignty and solidarity initiatives in rural Ukraine during the war. The Journal of Peasant Studies, 50(1), 47-66. doi: 10.1080/03066150.2022.2143351.
- Ministry of Agrarian Policy and Food of Ukraine. (2023). Retrieved from https://minagro.gov.ua/.
- Ministry of Economy of Ukraine. (2024). Ukraine facility plan. Retrieved from https://www.ukrainefacility.me.gov.ua/wp-content/uploads/2024/03/plan-ukraine-facility.pdf.
- OECD. (n.d.). Retrieved from https://www.oecd.org/en.html.
- Pavlishyna, N.M., & Kharin, A.V. (2023). Innovations in the era of digitalization. Visnyk of Kherson National Technical University, 1(84), 179-187. doi: 10.35546/kntu2078-4481.2023.1.24.
- Pryshliak, N., Dankevych, V., Tokarchuk, D., & Shpykuliak, O. (2023). The sowing and harvesting campaign in Ukraine in the context of hostilities: Challenges to global energy and food security. Energy Policy Journal, 26(1), 145-168. doi: 10.33223/epj/161794.
- Public Investment Management System. (n.d.). Retrieved from https://dream.gov.ua/en.
- Radchenko, O., Tkach, L., & Dendebera, O. (2023). Financing innovations in the agricultural industry as a component of the digital development of Ukraine’s economy. Scientific Bulletin of Mukachevo State University. Series “Economics”, 10(4), 54-65. doi: 10.52566/msu-econ4.2023.54.
- Sridhar, A., Ponnuchamy, M., Kumar, P.S., Kapoor, A., Nguyen Vo, D.-V., & Rangasamy, G. (2023). Digitalization of the agro-food sector for achieving sustainable development goals: A review. Sustainable Food Technology, 1(6), 783-802. doi: 10.1039/D3FB00124E.
- State Agrarian Register. (n.d.). Retrieved from https://www.dar.gov.ua/.
- State Land Cadastre of Ukraine. (n.d.). Retrieved from https://land.gov.ua/.
- State Register of Real Rights to Immovable Property. (n.d.). Retrieved from https://surl.lu/egvxmk.
- State Statistics Service of Ukraine. (n.d.). Retrieved from https://stat.gov.ua/.
- Strategy of Agriculture and Rural development of Ukraine – 2030. (2024). Retrieved from https://www. agroberichtenbuitenland.nl/documenten/publicaties/2024/06/07/ua-strategy-agro-and-rural-development.
- Taishykov, Z., Tolysbayeva, M., Zhumanazarov, K., Ibraimova, S., & Mizambekova, Z. (2024). Management of innovation processes in agriculture. World Development Perspectives, 33, article number 100566. doi: 10.1016/j. wdp.2024.100566.
- Tomble, R., & Smuts, H. (2023). Agricultural social networks: An agricultural value chain-based digitalization framework for an inclusive digital economy. Applied Sciences, 13(11), article number 6382. doi: 10.3390/ app13116382.
- Vysochyn, І., & Zhuk, О. (2025). Ukraineʼs integration into the digital global space. Foreign Trade: Economics, Finance, Law, 138(1), 42-74. doi: 10.31617/3.2025(138)03.
- Wrzecińska, M., Czerniawska-Piątkowska, E., Kowalewska, I., Kowalczyk, A., Mylostyvyi, R., & Stefaniak, W. (2023). Agriculture in the face of new digitization technologies. Ukrainian Black Sea Region Agrarian Science, 27(3), 9-17. doi: 10.56407/bs.agrarian/3.2023.09.