Фінансові ринки та зростання цін у Європі після російсько-української війни
Анотація
Актуальність дослідження зумовлена тим, що європейський фінансовий ринок зазнав прямого негативного впливу внаслідок російської агресії та порушення територіальної цілісності України. Всі ці процеси супроводжуються низкою раніше сформованих і несприятливих для соціально-економічного та фінансового розвитку тенденцій, які ще більше загострилися через військові дії. Зокрема, COVID-19, погіршення стану довкілля, зростання інфляції, деглобалізація, недостатній соціальний розвиток окремих країн, а також дефіцит палива та продовольства. Метою дослідження є проведення порівняльного аналізу фінансової політики європейських країн та окремих країн Балканського півострова, а також обґрунтування особливостей управління фінансовими ризиками та формування прогнозної моделі економічної стабілізації. Для досягнення поставлених цілей було використано наукові методи, зокрема метод аналізу, метод аналогії та метод моделювання. У статті проаналізовано експертні звіти та результати наукових досліджень щодо поточного стану фінансового ринку та монетарної політики в Європі внаслідок російсько-української війни, зокрема на Балканах та в Косово. Проведено аналогію напрямів фінансової політики в період до російського вторгнення на територію України з періодом прямої агресії російської федерації. Охарактеризовано фундаментальні причини зміни цінової політики, зокрема механізмів ціноутворення. Обґрунтовано визначальні чинники фінансових ризиків, інструменти оцінки наслідків, а також узагальнення методів управління для їх зниження та усунення в майбутньому. Розглянуто напрями європейської фінансової підтримки, спрямованої на оборонний сектор та соціально-економічні потреби. Практична цінність роботи полягає в тому, що сформовано концептуальну модель стратегічного розвитку європейського фінансового ринку в контексті стабілізаційних процесів міжнародної фінансової політики, а також продовольчої та енергетичної безпеки
Ключові слова
управління фінансовими ризиками; російська агресія; монетарна політика; продовольча та енергетична безпека; глобальна економічна тенденція
[1] Adekoya, O.B., Oliyide, J.A., Yaya, O.S., & Al-Faryan, M.A. (2022). Does oil connect differently with prominent assets during war? Analysis of intra-day data during the Russia-Ukraine saga. Resources Policy, 77, article number 102728. doi: 10.1016/j.resourpol.2022.102728.
[2] Aslan, A., & Posch, P.N. (2022). Does carbon price volatility affect European stock market sectors? A connectedness network analysis. Finance Research Letters, 50, article number 103318. doi: 10.1016/j.frl.2022.103318.
[3] Baranowski, M. (2022). Welfare over warfare? Russia’s war on Ukraine through the prism of Europe’s energy security. International Journal of Energy Economics and Policy, 12(5), 226-231. doi: 10.32479/ijeep.13415.
[4] Borko, T., Fradynskyi, O., Oneshko, S., Zalievska-Shyshak, A., & Krasota, O. (2022). Prospects for restoring the economic potential of Ukraine in the post-war period. Economic Affairs (New Delhi), 67(4), 815-823. doi: 10.46852/0424-2513.4s.2022.15.
[5] Bougias, A., Episcopos, A., & Leledakis, G.N. (2022). Valuation of European firms during the Russia-Ukraine war. Economics Letters, 218, article number 110750. doi: 10.1016/j.econlet.2022.110750.
[6] Boungou, W., & Yatié, A. (2022). The impact of the Ukraine-russia war on world stock market returns. Economics Letters, 215, article number 110516. doi: 10.1016/j.econlet.2022.110516.
[7] Dolnicar, S., & Mc Cabe, S. (2022). Solidarity tourism how can tourism help the Ukraine and other war-torn countries? Annals of Tourism Research, 94, article number 103386. doi: 10.1016/j.annals.2022.103386.
[8] European Central Bank. (2022). russia-Ukraine war increases financial stability risks, ECB Financial Stability Review finds. Retrieved from https://www.ecb.europa.eu/press/pr/date/2022/html/ecb.pr220525~fa1be4764d.en.html.
[9] European Investment Bank. (2022). How bad is the Ukraine war for the European recovery? Retrieved from https://www.eib.org/attachments/publications/how_bad_is_the_ukraine_war_for_the_european_recovery_en.pdf.
[10] International Monetary Fund. (2022). Financial stability risks have risen as war tests the resilience of the financial system through various channels. Retrieved from https://www.imf.org/en/Publications/GFSR/Issues/2022/04/19/ global-financial-stability-report-april-2022.
[11] International Monetary Fund: Russia’s invasion of Ukraine could upend fiscal and monetary policy in advanced economies. (2022). Retrieved from https://www.imf.org/en/Publications/fandd/issues/2022/03/the-longlasting-economic-shock-of-war.
[12] Kuzemko, C., Blondeel, M., Dupont, C., & Brisbois, M.C. (2022). russia’s war on Ukraine, European energy policy responses & implications for sustainable transformations. Energy Research & Social Science, 93, article number 102842. doi: 10.1016/j.erss.2022.102842.
[13] Lambert, L.A., Tayah, J., Lee-Schmid, C., Abdalla, M., Abdallah, I., Ali, A.H.M., Esmail, S., & Ahmed, W. (2022). The EU’s natural gas Cold War and diversification challenges. Energy Strategy Reviews, 43, article number 100934. doi: 10.1016/j.esr.2022.100934.
[14] Limonier, K. (2022). The war in Ukraine, open-source investigation, and the potential for “digital fieldwork” in geopolitics. Political Geography, 99, article number 102733. doi: 10.1016/j.polgeo.2022.102733.
[15] Lo, G.-D., Marcelin, I., Bassène, T., & Sène, B. (2022). The russo-Ukrainian war and financial markets: The role of dependence on russian commodities. Finance Research Letter, 50, article number 103194. doi: 10.1016/j. frl.2022.103194.
[16] Osička, J., & Černoch, F. (2022). European energy politics after Ukraine: The road ahead. Energy Research & Social Science, 91, article number 102757. doi: 10.1016/j.erss.2022.102757.
[17] Qureshi, A., Rizwan, M.S., Ahmad, G., & Ashraf, D. (2022). russia-Ukraine war and systemic risk: Who is taking the heat? Finance Research Letters, 48, article number 103036. doi: 10.1016/j.frl.2022.103036.
[18] Rawtani, D., Gupta, G., Khatri, N., Rao, P.K., & Hussain, C.M. (2022). Environmental damages due to war in Ukraine: A perspective. Science of The Total Environment, 850, article number 157932. doi: 10.1016/j.scitotenv.2022.157932.
[19] Santorsola, M., Caferra, R., & Morone, A. (2022). The financial repercussions of military escalation. Physica A: Statistical Mechanics and its Applicatio, 603, article number 127791. doi: 10.1016/j.physa.2022.127791.
[20] Soriano, P., & Torró, H. (2021). The response of Brent crude oil to the European central bank monetary policy. Finance Research Letters, 46(A), article number 102353. doi: 10.1016/j.frl.2021.102353.
[21] Tosun, O.K., & Eshraghi, A. (2022). Corporate decisions in times of war: Evidence from the russia-Ukraine conflict. Finance Research Letters, 48, article number 102920. doi: 10.1016/j.frl.2022.102920.
[22] Umar, M., Riaz, Y., & Yousaf, I. (2022). Impact of russian-Ukraine war on clean energy, conventional energy, and metal markets: Evidence from event study approach. Resources Policy, 79, article number 102966. doi: 10.1016/j. resourpol.2022.102966.
[23] Wang, Y., Bouri, E., Fareed, Z., & Dai, Y. (2022). Geopolitical risk and the systemic risk in the commodity markets under the war in Ukraine. Finance Research Letters, 49, article number 103066. doi: 10.1016/j.frl.2022.103066.
[24] Western Balkans Regular Economic Report No. 21 Steering Through Crises. (2022). Retrieved from http://surl. li/gmxev.
[25] Zhou, X.-Y., Lu, G., Xu, Z., Yan, X., Khu, S.-T., Yang, J., & Zhao, J. (2022). Influence of Russia-Ukraine war on the global energy and food security. Resources, Conservation and Recycling, 188, article number 106657. doi: 10.1016/j. resconrec.2022.106657.
[26] Zielinska, M., Tkachenko, Y., & Ducki, M. (2022). The war in Ukraine: A voice from Poland. Anaesthesia Critical Care & Pain Medicine, 41(3), article number 101062. doi: 10.1016/j.accpm.2022.101062.
[27] Żuk, P., & Żuk, P. (2022). National energy security or acceleration of transition? Energy policy after the war in Ukraine. Joule, 6(4), 709-712. doi: 10.1016/j.joule.2022.03.009.