Оцінка загальної щільності забур’яненості та банку насіння бур’янів агроландшафтів на прикладі степової зони України
Анотація
Високий ступінь забур’яненості агроекосистем становить значну загрозу для отримання високих врожаїв сільськогосподарських культур, тому проблема боротьби з бур’янами є однією з найактуальніших у степовому землеробстві. Метою даного дослідження було оцінити рівень загальної щільності бур’янів та насіннєвого фонду різних компонентів агроекосистем степової зони України. Для визначення видового складу бур’янів, їх кількісно-вагового обліку та шкодочинності використовували статистичні та математичні методи. Встановлено, що основною причиною високого негативного впливу бур’янів є забур’яненість ґрунтів, яка досягає 452 млн. насінин на гектар на землях, що активно використовуються в сільському господарстві, та 11 млн. га в природних екосистемах. В агроекосистемах вирішальним фактором ефективного регулювання насіннєвого банку бур’янів є стійкість посівів (як частини екосистеми з домінуванням 1 виду рослин), способи основного обробітку ґрунту та заходи щодо запобігання генеративної продуктивності бур’янів. За впливом на врожайність пшениці озимої, кукурудзи, соняшнику та ячменю ярого різні системи обробітку ґрунту (оранка, дисковий обробіток, безполицевий) у сівозміні були суттєвими, де система безполицевого обробітку поступалася дисковому, залежно від фону удобрення, на 0,21-0,22 т/га, а оранка – на 0,19-0,40 т/га, що зумовлено підвищеною забур’яненістю посівів, а також наявністю значної кількості падалиці та листкової маси попередника на поверхні поля. Практична цінність полягає в удосконаленні системи контролю бур’янів у сівозмінах адаптивного землеробства та екологічної безпеки
Ключові слова
агроекосистеми; бур’ян; сівозміна; обробіток ґрунту; урожайність; продуктивність
[1] Akhter, M.J., Sonderskov, M., Loddo, D., Ulber, L., Hull, R., & Kudsk, P. (2023), Opportunities and challenges for harvest weed seed control in European cropping systems. European Journal of Agronomy, 142, article number 126639. doi: 10.1016/j.eja.2022.126639.
[2] Ali, S., Hanif, М.A., Umar, M., Manzoor, A., Shafique, O., Khan, B.А., & Ahmed, I. (2022). Broad leaved weed’s seed bank and flora dynamics in wheat as affected by different herbicides. Pakistan Journal of Agricultural Research, 35(1), 58-69. doi: 10.17582/journal.pjar/2022/35.1.58.69.
[3] Alijani, K., Kazemeini, S.A., Bahrani, M.J., & Ghadiri, H. (2023). Weed seed bank as affected by tillage, residue, and fertilization management under sweet corn-wheat cropping sequence in Iran. Weed Biology and Management, 23(1), 3-13. doi: 10.1111/wbm.12263.
[4] Bajwa, A.A., Farooq, M., Abdullah, M.A., Ahmad, N., Khawar, J., & Siddique, K.H. (2020). Impact of climate change on biology and management of wheat pests. Crop Protection, 137, article number 105304. doi: 10.1016/j.cropro.2020.105304.
[5] Beckie, H.J., Owen M.J., Borger C.P., Gill G.S., & Widderick M.J. (2020). Agricultural weed assessment calculator: An Australian evaluation. Plants, 9(12), article number 1737. doi: 10.3390/plants9121737.
[6] Butkeviciene, L.M., Skinuliene, L., Auželien, E.I., Bogužas, V., Pupaliene, R., & Steponavicien, E.V. (2021). The influence of long-term different crop rotations and monoculture on weed prevalence and weed seed content in the soil. Agronomy, 11(7), article mnumber 1367. doi: 10.3390/ agronomy11071367.
[7] Fetyukhin, I.V., Chernenko, I.E., & Avdeenko, I.A. (2021). Resistance of sunflower (Helianthus annuus L.) to oxyfluorfen when applied during the growing season. IOP Conference Series: Earth and Environmental Science, 723, article number 022051. doi: 10.1088/1755-1315/723/2/022051.
[8] Ghosh, S., Das, T.K., Nath, C.P., Bhatia, A., Biswas, D.R., Bandyopadhyay, K.K., Yeasin, Md., & Raj, R. (2023). Weed seedbank, above-ground weed community and crop yields under conventional and conservation agriculture practices in maize-wheat-mungbean rotation. Weed Research, 63(4), 270-281. doi: 10.1111/wre.12589.
[9] Gytsyuk, N.V., Dovbysh, L.L., Bakalova, A.V., & Puzniak, O.M. (2022). Рollution of short-rotation crop rotation depends on the fertilizer system on sod and sub-leaf soils. Bulletin of the Poltava State Agrarian Academy, 1, 77-83. doi: 10.31210/visnyk2022.01.09.
[10] Idziak, R., Waligóra, H., & Szuba, V. (2022). The influence of agronomical and chemical weed control on weeds of corn. Journal of Plant Protection Research, 62(2), 215-222. doi: 10.24425/jppr.2022.141362.
[11] Ivashchenko, O.O., & Remenyuk, S.O. (2019). Crop weed problems begin with use. Quarantine and Plant Protection, 3-4, 26-29.
[12] Kurdyukova, O., & Tyshchuk, O. (2019). Soil contamination by weed seeds and measures to reduce it. Interdepartmental Thematic Scientific Collection “Protection and Quarantine of Plants”, 65, 100-110. doi: 10.36495/1606-9773.2019.65.100-110.
[13] Lundgren, J.G., &Anderson, R.L. (2023). Suppression of weed communities by granivores over time in an agroecosystem. Ecosphere, 14(8), article number e4641. doi: 10.1002/ecs2.4641.
[14] Maqsood, Q., Abbas, R.N., Khaliq, A., & Zahir, Z.A. (2018). Weed seed bank dynamics: weed seed bank modulation through tillage and weed management. Planta Daninha, 36, article number e018166706. doi: 10.1590/S010083582018360100083.
[15] Md-AKhir, A.H.B., Isa, N., & Mispan, M.S. (2022). Natural distribution of weed seedbank in different land activities due to abandoned land reclamation for agriculture. Applied Ecology and Environmental Research, 20(3), 2597-2607. doi: 10.15666/aeer/2003_25972607.
[16] Nath, C.P., Hazra, K.K., Kumar, N., Singh, S.S., Praharaj, C.S., Singh, U., Singh, N.P., & Nandan, R. (2022). Impact of crop rotation with chemical and organic fertilization on weed seed density, species diversity, and community structure after 13 years. Crop Protection, 153, article number 105860. doi: 10.1016/j.cropro.2021.105860.
[17] Peleh, L.V. (2019). Аssessment of the herbological situation of agrophytocenose of yaro barley under different predecessors in the conditions of the experimental field of VNAU. Vinnytsia: VNAU.
[18] Schnee, L., Sutcliffe, L.M.E., Leuschner, C., & Donath, T.W. (2023). Weed seed banks in intensive farmland and the influence of tillage, field position, and sown flower strips. Land, 12(4), article number 926. doi: 10.3390/ land12040926.
[19] Simard, M.-J., Nurse, R.E., Minville, A.K., Maheux, L., Laforest, M., & Obeid, K. (2022). Weed emergence and seedbank after three years of repetitive shallow cultivation in a muck soil field. Canadian Journal of Plant Science, 102(2), 405-413. doi: 10.1139/cjps-2021-0200.
[20] Spoth, M.P., Schwartz-Lazaro, L.M., LaBiche, G.L., Thomason, W.E., Bamber, K.W., & Flessner, M.L. (2022). Quantifying nutrientand economic consequences of residue loss from harvest weedseed control. Agronomy, 12(9), article number 2028. doi: 10.3390/agronomy12092028.
[21] Tkalich, Yu., Tsyliuryk, O., Havryushenko, O., Mytsyk, O., Kozechko, V., Rudakov, Yu., Tkalich, O., & Honchar, N. (2023). The weed chemical control in grain sorghum at the steppe zone of Ukraine. Ecological Questions, 34(2), 1-11. doi: 10.12775/EQ.2023.023.